ភិក្ខុ ឬ សាមណេរ បាចទឹកឱ្យគ្រហស្ថត្រូវអាបត្ដិទុក្កដ និង សង្ឃាទិសេស
Bhikkhu or sāmaṇera sprinkles, spreads, or sprays water on laypeople commits a dukkaṭa offense (An offense of wrong doing).
ទុក្កដ (អានថា៖ ទុក-កត់ បា.; សំ. ( ន. ) (ទុស្ក្ឫត, ឫ > រឹ = ទុស្ក្រឹត) អំពើអាក្រក់, បាប ។ ឈ្មោះអាបត្តិពួកមួយ (ក្នុងអាបត្តិ ៧ កង) ជាទោសសម្រាប់ភិក្ខុឬភិក្ខុនីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា : ភិក្ខុទុកសក់ មិនកោរឲ្យយូរជាង ២ ខែ ឬ ទុកឲ្យដុះវែងជាង ២ ធ្នាប់ (ទទឹងម្រាមដៃ) ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ឬ ត្រូវទុក្កដាបត្តិ (រាប់តាមសរសៃសក់) ។ សូមអានអំពី ទុព្ភាសិត ថុល្លច្ច័យ បាចិត្តិយៈ បាដិទេសនីយៈ បារាជិក សង្ឃាទិសេស និង អាបត្តិ ផង ។
សង្ឃាទិសេស (ន.) (sanghādisesa) កងអាបត្តិដែលស្រាលជាងអាបត្តិបារាជិក ។ ក្រុមភិក្ខុ និង/ឬ ភិក្ខុនី នឹងប្រជុំគ្នា ដើម្បីវាយតម្លៃភាពធ្ងន់ស្រាលនៃបទល្មើសដែលភិក្ខុ/ភិក្ខុនីបានធ្វើទាស់នឹងវិន័យទាំង ២២៧ និង/ឬ ៣១១ សិក្ខាបទដើម្បីឲ្យភិក្ខុ/ភិក្ខុនីនោះទទួលកំហុស និង កែប្រែ ទើបសង្ឃអាចទទួលឱ្យចូលក្នុងគណៈវិញ ។ សូមអានអំពី ទុក្កដ ទុព្ភាសិត ថុល្លច្ច័យ បាចិត្តិយ បាដិទេសនីយៈ បារាជិក និង អាបត្តិ ផង ។
Wiktionary
ពន្លឺព្រះពុទ្ធសាសនា និង សង្គម៖
អ្វីហៅថា អាបត្តិ? អាបត្តិជាទោសកើតចេញពីការប្រព្រឹត្តបទល្មើសនឹងសិក្ខាបទរបស់ព្រះពុទ្ធ ហៅថាអាបត្តិមានច្រើនកងគឺ បារាជិក សង្ឃាទិសេស ថុល្លច្ច័យ (និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ) បាចិត្តតិយ ទុក្កដ ទុព្ភាសិត។
១.បារាជិក ជាឈ្មោះនៃអាបត្តិពួកមួយមាន៤សិក្ខាបទ (៤មាត្រា) មានទោសធ្ងន់បំផុត សម្រាប់ភិក្ខុក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ទោសដែលតម្រូវឱ្យបុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តល្មើសត្រូវតែសឹកចាកភេទពីអ្នកបួស ។
២.សង្ឃាទិសេស ជាឈ្មោះនៃអាបត្តិ ឬ កងនៃអាបត្តិដែលស្រាលជាងអាបត្តិបារាជិក មាន១៣សិក្ខបទ (១៣មាត្រា) ។ ក្រុមភិក្ខុនឹងប្រជុំគ្នាដើម្បីវាយតម្លៃភាពធ្ងន់ស្រាលនៃបទល្មើសដែលភិក្ខុបានធ្វើទាស់នឹងវិន័យដើម្បីឲ្យភិក្ខុនោះទទួលកំហុស និង កែប្រែ ទើបសង្ឃអាចទទួលឲ្យចូលក្នុងគណៈវិញ (គុករបស់ព្រះសង្ឃមានរយៈកាលកំណត់តាមទោសលាក់បាំងយូរឬឆាប់) ។
៣.ថុល្លច្ច័យ ជាឈ្មោះនៃអាបត្តិមានកំហុសដ៏ថ្លោស, ទោសដ៏គ្រោតគ្រាត។
៤.និស្សគ្គីយ៍ ជាឈ្មោះនៃអាបត្តិដែលអ្នកប្រព្រឹត្តខុសហើយត្រូវលះបង់វត្ថុនោះៗសិនទើបជម្រះសីលស្អាតឡើងវិញបាន មាន៣០សិក្ខាបទ (៣០មាត្រា)
៥.បាចិត្តិយៈ អានថា ប៉ាចិត-តិ យ៉ៈ ជាឈ្មោះអាបត្តិពួកមួយ ជាទោសសម្រាប់ភិក្ខុឬភិក្ខុនីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ញ៉ាំងកុសលឱ្យធ្លាក់ចុះ កាលណាប្រព្រឹត្តខុសហើយ កុសលធម៌ដទៃៗ មិនរីកចម្រើនទេ ។
៦.បាដិទេសនីយៈ អាបត្តិដែលភិក្ខុ (ភិក្ខុនី) គប្បីសម្តែងចេញចំពោះហេតុការណ៍ ឬគប្បីសម្តែងដោយវិធីប្លែកអំពីអាបត្តិដទៃ ។
៧.ទុក្កដ អានថា ទុក-កត់ អំពើអាក្រក់, បាប ជាឈ្មោះអាបត្តិពួកមួយ ជាទោសសម្រាប់ភិក្ខុឬភិក្ខុនីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ឧទាហរណ៍ថា ភិក្ខុទុកសក់ មិនកោរឲ្យយូរជាង ២ ខែ ឬ ទុកឲ្យដុះវែងជាង ២ ធ្នាប់ ទទឹងម្រាមដៃ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ឬ ត្រូវទុក្កដាបត្តិ គឺរាប់តាមសរសៃសក់ ។
៨.ទុព្ភាសិត អានថា ទុប-ភាសិត សំដីអាក្រក់, ពាក្យគំរោះគំរើយ គឺកុំគប្បីពោលនូវទុព្ភាសិត; កុំថាឡើយដល់មនុស្ស សូម្បីតែតិរច្ឆានក៏រមែងមិនគាប់ចិត្តចំពោះទុព្ភាសិតដែរ ។ ឈ្មោះអាបត្តិពួកមួយ ជាទោសសម្រាប់បព្វជិតក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា គឺអាបត្តិទុព្ភាសិត ឬ ទុព្ភាសិតាបត្តិ ។
អាបត្តិទាំងអស់មានតែ៧កងតែប៉ុណ្ណោះ តែក្នុងទីនេះគឺខ្ញុំរាប់៨ទាំងនិស្សគ្គិយ មួយទៀត! និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ គឺខុសប្លែកគ្នាតែបន្ដិចប៉ុណ្ណោះត្រង់ថាបាចិត្តិយកាលណាដែលភិក្ខុប្រព្រឹត្តកន្លងហើយលោកអាចេញចាកអាបត្តិបានដោយទេសនាគាមិនី (ការសម្ដែងអាបត្តិ) បានភ្លាម តែសម្រាប់និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ គឺបើភិក្ខុធ្វើខុសនិងបញ្ញត្តិណាមួយហើយមិនអាចសម្ដែងអាបត្តិដាច់បានភ្លាមៗទេ ទាល់តែភិក្ខុនោះលះបង់វត្ថុដែលនាំឱ្យត្រូវអាបត្តិហើយទើបអាចសម្ដែងអាបត្តិដាច់បាន។
In Buddhism, particularly within the Vinaya (monastic rules), “apatti” refers to an offense or fault. These offenses are categorized based on their severity and the corresponding penalties. The primary categories of apatti, especially within the Pātimokkha (a code of monastic rules), are Pārājika, Saṃghādisesa, Thullaccaya, Pacittiya, Pāṭidesanīya, Dukkaṭa, and Dubbhāsita.
Here’s a breakdown of the key categories:
Pārājika: The most severe offense, leading to expulsion from the monastic order (monkhood or nunhood).
Saṃghādisesa: A grave offense requiring formal meeting of the monastic community for resolution.
Thullaccaya: A serious offense, often described as a grave or rude offense.
Pacittiya: An offense requiring confession to another monk or nun.
Pāṭidesanīya: An offense that must be confessed.
Dukkaṭa: An offense of wrong doing.
Dubbhāsita: An offense of wrong speech.
Some sources also include Nissaggiya Pacittiya, which involves forfeiting something gained improperly. Additionally, there are Aniyata offenses, where the severity is not immediately clear, and the appropriate penalty is determined based on the circumstances.